Skip to main content

Tetova News

Arbën XHAFERRI - LILI I SHQETËSON TË SHQETËSUESHMIT



Pas dështimit të shteteve totalitare dhe me demokratizimin e tyre, u hap një mundësi e re për shprehje të lirë të men-dimit. Koha e re nxori në shesh shumë gazetarë, opinionistë, analistë të rinj që informonin opinionin sipas aftësive dhe përcaktimeve të tyre në shoqëri. Mirëpo, siç ndodh gjithnjë, këto analiza shpesh herë ishin fryt i imagjinatës së tyre, ose në versionet e skajshme, fryt i interesave të tyre konkrete. Edhe gazetaria, ngjashëm me kategoritë e tjera profesionale publike, treguan dobësi ndaj korrupsionit.

Gazetaria e periudhës së shprehjes së lirë sot e gjithë ditën vuan nga mungesa e hulumtimit të njëmendët të temës që trajtohet, nga zëvendësimi i hulumtimit me imagjinatë, si dhe nga mundësia joshëse e korruptimit. Shumë analistë, në fakt, nuk janë të tillë. Ata realisht janë njerëz që dinë të shkruajnë në mënyrë të logjikshme, të ndërtojnë argumentin në mënyrë formale, por u mungon verifikimi i premisave kryesore.

Natyrisht, në mesin e tyre ka analistë, opinionistë të racës që me guxim dhe në vazhdimësi i analizojnë fenomenet, proceset dhe shka-rjet e ndryshme nga rregullat e shkruara dhe të pashkruara. Njëri nga ata është edhe Ylber Lili, i cili në një kohë të gjatë me guxim analizon zhvillimin e procesit politik e shoqëror të Maqedonisë në tërësi. Ai si në kohët e dikurshme me analizat e veta, me siguri i shqetëson të shqe-tësueshmit. Për këtë guxim ai, madje u stolis me akuzën e personit të padëshirueshëm për Maqedoninë, pa asnjë argument, madje pa proce-durë gjyqësore.

Në librin e tij analitik, por edhe me tharm publicistik,”Maqe-donia në darën e krizave”, jepen argumente të detajuara që shpjegojnë ngecjet në ndërtimin e shtetit multietnik mbi baza demokratike dhe li-gjore. Pa dyshim se rëndësia e këtij libri konsiston në ndriçimin e shumë fakteve qysh prej pavarësimit të Maqedonisë dhe deri më tani.

Në analizat e tij, ai arrin ta shohë malin përmes drunjve, pra të ofrojë sintezën e të gjitha dukurive që shfaqen në këtë shtet të brishtë. Gjithashtu ai prek temën kryesore të shteteve multietnike që vuajnë nga sindroma e njëjtë: pamundësia e ndërtimit të shtetit mbi premisat e reja.

Ylber Lili, në cilësinë e gazetarit dhe të ligjëruesit universitar, në thelb prek dy tema që vështirësojnë shtetformimin në Maqedoni. Te-ma e parë ka të bëjë me raportet ndëretnike, kontekstet historike, kon-ceptin e shtetit etnocentrik, përkatësisht me zvarritjet në procesin e zgj-idhjes së çështjes shqiptare. Krahas objektit të parë të analizës së tij, pra të Maqedonisë në tërësi, ai e skenon edhe subjektin politik shqiptar që shpeshherë tregon shenja brengosëse të oportunizmit.

Të hapësh këto tema si gazetar që është shtetas i një shteti të huaj, lyp guxim profesional, dije, si dhe këmbëngulësi. Pa dyshim Ylber Lili i ka të gjitha këto veti. Ai regjistron, analizon, paralajmëron dhe shpeshherë ofron zgjidhje.

Gjithashtu, analizat e tij të thukëta, të ndërtuara mbi premisat e analizuara dhe të verifikuara drejtpërdrejt bëjnë autopsinë e politikës maqedonase, të përshkruara me mite, pretendime megalomane, jo reale, me tendenca të vazhdueshme dhe të pasuksesshme që mëtojnë t’i mar-gjinalizojnë shqiptarët.

Pas leximit të librit “Maqedonia në darën e krizave” do ta keni më të qartë se çfarë po ndodh realisht në këtë shtet që lehtë e fitoi pavarësinë, por vështirë do ta mbajë atë.

E përbashkëta e gjithë këtyre shkrimeve është porosia, në thelb dashamirëse, se ndërtimi i shtetit multietnik në mënyrë brengosëse sa vjen dhe po zvetënohet.


Popular posts from this blog

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…