Skip to main content

Tetova News

PËRKTHIMI I HESHTJES

Alush AVDULI

Fjala e shkruar manifeston si formë. Sipas Borhesit, tre plus një është një mënyrë për të thënë katër. Tautologjia e fjalës. Trishtimi mbi qelq është i qeshur. Të shkruarit është dhimbja e heshtjes së afirmuar.



1.
Jermin e kemi brenda vetes... Mbeten fjalët heshtje e përkthyer që dhunojnë vlerat orgjinale. Dritat e kuptimeve e përshkojnë jo vetëm si komunikim, por edhe për të fshehur. Heshtjet e shkruara habiten: Ç’bëhet brenda nesh?!.. Fjalët duan dëshirat e tyre të pastrehë dhe skeletin e heshtjes në arkivol. Qëllimet shikojnë ndryshe.
Të gjitha janë relative, por arti është fillimi i absolutes.
Sintaksat harmonizojnë zemërimin e qetësisë. Kujtesa fle në shtratin e pluhurit. Heshtja del nga qarkullimi. Turma e kundërshton, është truri i pastruar pa rrudha. Heshtja është grua lakuriqe, fjala e vesh. Fjala, rrogëtare e përuljes në një vetëmburrje të paturpshme. Artikulimet e mbarsin. Dhe në vazhdim gjendja lehonë e heshtjes së dështuar. Jemi të dorëzuar në këtë ferr të shpikur. Vegimet Orfike me kokën pas nuk shpëtojnë as Euridikën... Po dielli i heshtjes lind nga perëndimi dhe dielli i fjalës perëndon nga lindja. Heshtja e kyçur proteston.
Fjala e shkruar manifeston si formë. Sipas Borhesit, tre plus një është një mënyrë për të thënë katër. Tautologjia e fjalës. Trishtimi mbi qelq është i qeshur. Të shkruarit është dhimbja e heshtjes së afirmuar. Është krijuesi në kllapi dhe terapia e fjalës. Ku nuk është Sokrati i shkruar, paraqitje grafike është Platoni.

2.
Të shkruarit ka humbur atë që nuk gjendet.
Fjalët janë qirinj të ndezur në muzgun e qetuar të shprehjes. Jashtë pret vdekja. E shkuara nxiton si lumë i vonuar. Breshka është princesha e shpejtësisë. E ardhmja lulëzon te heshtja.
Po të ishte e mundur, librat e poetëve t’i shkruanin të tjerët. Kur shkruajmë, në të vërtetë edhe kufizojmë.
Janë fjalët e mëdha korniza dhe pastaj portreti që lakmon lavdinë. Krijuesi i lumtur do të ishte i pashkruar .Mundësitë përpëliten... Kujtesa e fjalës është varrezë e heshtjes.
Nuk e di ç’bëhet, thotë poeti, kur njoh njerëzit dashuroj kafshët. Fjalët fshikullojnë...
Përgjigja është lartësia që nuk mund të shohësh. Është këtu... është atje... dhe në tejkalim... Poezia e heshtjes është erë katrore pa vetëvendosje. Shpjegimet lëkunden si indiferenca të përgjumura. Fjala e shkruar është gur mallkimi, por edhe bekim që godet. Është fytyra e emëruar...

3.
Poeti është antimbret në fronin e tij (të mbretit). Fjala parakalon përballë heshtjes. Krijimi është kohë e vetme , ndryshe kur shkruan. Është qiell në çastin e tij pikturuar si yjet.
Heshtja e folur këshillohet me varrin e saj.
Është jermi që ngjason si rreth i përkryer. Heshtin vetëm ata, që dinë të flasin.
Poeti heshton duke shkarravitur. Heshtja në ferr. Të shkruarit është fantazma e heshtjes në rezidencën e parajsës.
Moralet në art ngjasojnë me krimet që të shpëtojnë.
Shkrimet e heshtjes janë padituria e mençur e Ismail Kadaresë në një kohë tjetër. Verbëria e bashkëkohësisë lexon kujtesën totale të Moikom Zeqos. Galiç, sipër rrënojave të një drame, mjeshtri Miho Gjini, duke pritur Godonë, deshifron dhimbjen e heshtjes si dëbim. Në përkthimin e heshtjes janë këshillat e paturpshme leksikore të Bukovskit dërguar me email mjekrës sofiste të Ervin Hatibit.
E nesërmja është duke ardhur.
Krijuesit shënojnë drejtime të reja, për ku?!.. Të gjitha që bëjnë vegjetuesit janë parapërgatitje për vdekjen. Dyshimi është i përjetshëm në krijim. Personalitetet e letrave janë hije të rënda të fasadës së heshtjes.
Heshtja në jerm - drogë e pirë nga të tjerët. Shkrimi i saj - shigjeta e dalë nga harku. Është virusi i përhapur i vetmisë. Heshtja e pashkruar torturon në pambarim...

Flurudha

Popular posts from this blog

Drejtshkrimi i 1973-shit kërkon redaktim të thellë

Profesor Mehmet Çeliku sjell një studim mbi politikat gjuhësore dhe debatet e sotme mbi rishikimin e standardit të shqipes “Drejtshkrimi i gjuhës shqipe”, 1973 ka nevojë për një redaktim të thellë. Materiali ilustrues duhet zëvendësuar në një masë të konsiderueshme, duke u përditësuar me një material të ri nga stile të ndryshme, duhen hequr shumë shembuj e fjalë periferike që nuk janë të ditës a karakteristike për standardin e si rrjedhim, pa asnjë interes, duhen hequr e zëvendësuar shembujt dhe emërtimet e shumta të politizuara dhe të vjetruara të institucioneve si: kooperativa bujqësore, PPSH, Byroja Politike, Komiteti Qendror, sekretari i parë i Komitetit Qendror të Partisë së Punës së Shqipërisë, sekretari i Komitetit Qendror të Partisë së Punës së Shqipërisë, hidrocentrali “Lenin” ose parulla komuniste “të jetojmë, të punojmë si revolucionarë”, terma gjuhësorë të kapërcyer si nyja e prapme, përemër i pakufishëm, numëror rreshtor etj., në vend të mbaresave shquese …”. Këto janë dis…

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…