Skip to main content

Posts

Showing posts from October, 2009

Tetova News

Letërsia artistike në faqet e gazetës “Dielli”

Duke shfletuar “Diellin” befasohemi nga larmia e shkrimeve artistike të botuara qysh kur filloi botimi i tij më 1909. Në faqet e tij shihen autorë me famë kombëtare e ndërkombëtare. Janë botuar tregime të shkurtra, poezi sintetike, si edhe novela që vijonin në disa numra



Fan Noli, Konica dhe kryesia e Vatrës synonin t’i njihnin emigrantët shqiptaro-amerikanë, me disa nga kryeveprat e letërsisë botërore, edhe pse shumica e lexuesve të “Diellit” ishin analfabetë, ose vetëm me disa klasa të fillores. Ata e vlerësonin letërsinë si mjet efikas për edukimin artistik të emigrantëve dhe njëkohësisht patriotik.



Naum Prifti

Kur flasim për letërsinë artistike në faqet e Diellit, kemi parasysh si letërsinë origjinale nga autorë shqiptarë, ashtu edhe letërsinë e përkthyer nga gjuhët e tjera, prozë e poezi, meqë ato përbëjnë një binom të pandarë. Duke shfletuar Diellin befasohemi nga larmia e shkrimeve artistike të botuara qysh kur filloi botimi i tij më 1909. Në faqet e tij shihen autorë me famë komb…

Letërsia artistike në faqet e gazetës “Dielli”

Duke shfletuar “Diellin” befasohemi nga larmia e shkrimeve artistike të botuara qysh kur filloi botimi i tij më 1909. Në faqet e tij shihen autorë me famë kombëtare e ndërkombëtare. Janë botuar tregime të shkurtra, poezi sintetike, si edhe novela që vijonin në disa numra



Fan Noli, Konica dhe kryesia e Vatrës synonin t’i njihnin emigrantët shqiptaro-amerikanë, me disa nga kryeveprat e letërsisë botërore, edhe pse shumica e lexuesve të “Diellit” ishin analfabetë, ose vetëm me disa klasa të fillores. Ata e vlerësonin letërsinë si mjet efikas për edukimin artistik të emigrantëve dhe njëkohësisht patriotik.



Naum Prifti

Kur flasim për letërsinë artistike në faqet e Diellit, kemi parasysh si letërsinë origjinale nga autorë shqiptarë, ashtu edhe letërsinë e përkthyer nga gjuhët e tjera, prozë e poezi, meqë ato përbëjnë një binom të pandarë. Duke shfletuar Diellin befasohemi nga larmia e shkrimeve artistike të botuara qysh kur filloi botimi i tij më 1909. Në faqet e tij shihen autorë me famë komb…

Nderohet Adelina Mamaqi

Për nder të 70 vjetorit të lindjes dhe 50 vjetorit të krijimtarisë së shkrimtares për fëmijë Adelina Mamaqi, në Prishtinë u mbajt një aktivitet kulturor, në të cilin u lavdërua shkrimtarja për fëmijë, Adelina Mamaqi. E pranishme në këtë aktivitet qe edhe vet shkrimtarja.

Nga Alfred Beka
Shtatëdhjetë vjetori i lindjes si dhe pesëdhjetë vjetori i krijimtarisë së shkrimtares për fëmijë Adelina Mamaqi u shënua në Prishtinë me një aktivitet kulturor. Vallëzimet e baletit nga vajzat e studios së baletit “Mjellmat”, interpretimet muzikore nga shkolla e kitarës “Vihuela” si dhe interpretimi i këngës me titull “Eja”, teksti i së cilës është shkruar nga Adelina Mamaqi, të cilin e këndoi këngëtari i grupit Trix, Veli Sahiti, i dhanë lezet manifestimit si dhe e çmallen shkrimtaren Adelina Mamaqi, e cila ndodhet në Kosovë për të dytën herë që nga viti 1972 kur kishte qenë për herë të parë.

Duke folur në emër të Ministrisë së Kulturës, Lirie Kajtazi, zëvendësministre në MKRS, tha se ndodhet sot këtu …

Nderohet Adelina Mamaqi

Për nder të 70 vjetorit të lindjes dhe 50 vjetorit të krijimtarisë së shkrimtares për fëmijë Adelina Mamaqi, në Prishtinë u mbajt një aktivitet kulturor, në të cilin u lavdërua shkrimtarja për fëmijë, Adelina Mamaqi. E pranishme në këtë aktivitet qe edhe vet shkrimtarja.

Nga Alfred Beka
Shtatëdhjetë vjetori i lindjes si dhe pesëdhjetë vjetori i krijimtarisë së shkrimtares për fëmijë Adelina Mamaqi u shënua në Prishtinë me një aktivitet kulturor. Vallëzimet e baletit nga vajzat e studios së baletit “Mjellmat”, interpretimet muzikore nga shkolla e kitarës “Vihuela” si dhe interpretimi i këngës me titull “Eja”, teksti i së cilës është shkruar nga Adelina Mamaqi, të cilin e këndoi këngëtari i grupit Trix, Veli Sahiti, i dhanë lezet manifestimit si dhe e çmallen shkrimtaren Adelina Mamaqi, e cila ndodhet në Kosovë për të dytën herë që nga viti 1972 kur kishte qenë për herë të parë.

Duke folur në emër të Ministrisë së Kulturës, Lirie Kajtazi, zëvendësministre në MKRS, tha se ndodhet sot këtu …

Paul Polansky/ Zëri i të heshturve të Kosovës

Poeti amerikan, Paul Polansky, ka nisur në Itali një turne për të paraqitur para lexuesit librin e tij të ri të titulluar "Undefeated", ("I pambrojtur") që është një vëllim me poezi të përzgjedhura nga viti 1991 deri në vitin 2008.

Ai është shkrimtar, poet, por është edhe fotograf. E kanë quajtur deri edhe "personazh legjendar"... jo më kot. Jeta e tij është një aventurë e vërtetë, e mbushur me episode që kanë lënë shenjë. Prej shumë vitesh ka zgjedhur të jetojë në Ballkan për t‘i dhënë zërin e tij poetik komunitetit më të keqtrajtuar dhe më të shtypur, atij "rom". Paul Polansky është një luftëtar i denjë i të drejtave të njeriut. Është amerikan i gjeneratës së luftës së Vietnamit, por që ndryshe nga shumë të tjerë refuzoi të ishte pjesë e saj, sepse kishte parë "shumë shokë shkolle të ktheheshin të shkatërruar prej asaj lufte". Në shkrimet, poezitë dhe mendimet e hedhura në letër gjen eksperiencën e një 77-vjeçari. Vite të jetuara int…

Paul Polansky/ Zëri i të heshturve të Kosovës

Poeti amerikan, Paul Polansky, ka nisur në Itali një turne për të paraqitur para lexuesit librin e tij të ri të titulluar "Undefeated", ("I pambrojtur") që është një vëllim me poezi të përzgjedhura nga viti 1991 deri në vitin 2008.

Ai është shkrimtar, poet, por është edhe fotograf. E kanë quajtur deri edhe "personazh legjendar"... jo më kot. Jeta e tij është një aventurë e vërtetë, e mbushur me episode që kanë lënë shenjë. Prej shumë vitesh ka zgjedhur të jetojë në Ballkan për t‘i dhënë zërin e tij poetik komunitetit më të keqtrajtuar dhe më të shtypur, atij "rom". Paul Polansky është një luftëtar i denjë i të drejtave të njeriut. Është amerikan i gjeneratës së luftës së Vietnamit, por që ndryshe nga shumë të tjerë refuzoi të ishte pjesë e saj, sepse kishte parë "shumë shokë shkolle të ktheheshin të shkatërruar prej asaj lufte". Në shkrimet, poezitë dhe mendimet e hedhura në letër gjen eksperiencën e një 77-vjeçari. Vite të jetuara int…

Dhori Qiriazi Poeti i përvuajtur lirik

Nga Naum Prifti

Me Dhorin ishim bashkë në
shkollën Unike të Ersekës.
Për shkak të moshës, ai ish
te një klasë më poshte se
unë, por ne u miqësuam shpejt për hir të bashkëpunimit në gazetën e murit të shkollës. Ashtu si unë edhe ai vinte çdo ditë nga fshati dhe kthehej pasditeve në shtëpi, në Lëngëzë, nje emër krejt shqiptar, por një fshat aq i vogël aq i vogël, sa vështirë t’i gjeje shoqe tjetër në Kolonjë. Kishte vetëm tetë a nëntë shtëpi, anash Virkës, një përroi të thellë, ku ujët nuk shteronte kurrë. Shtëpitë ishin në anën veriore ku e rrihte dielli dhe po në atë faqe ndodheshin edhe pronat e tyre, livadhet, arat e kopshtet, pemët dhe kullotat.
Fshati im Rehova, ishte pak më afër se Lëngëza, gati njëzet minuta nga Erseka, ndërsa Lëngëza gjysmë ore, pra për ne vajtja në shkollë ishte sin jë shëtitje, ndërsa disa nxënës të tjerë detyroheshin të vinin nga një orë e më shumë larg çdo ditë, vetëm nga dëshira për të vazhduar shkollën. Qysh në fillim më la mbresë të veçantë shkrimi i Dho…

Dhori Qiriazi Poeti i përvuajtur lirik

Nga Naum Prifti

Me Dhorin ishim bashkë në
shkollën Unike të Ersekës.
Për shkak të moshës, ai ish
te një klasë më poshte se
unë, por ne u miqësuam shpejt për hir të bashkëpunimit në gazetën e murit të shkollës. Ashtu si unë edhe ai vinte çdo ditë nga fshati dhe kthehej pasditeve në shtëpi, në Lëngëzë, nje emër krejt shqiptar, por një fshat aq i vogël aq i vogël, sa vështirë t’i gjeje shoqe tjetër në Kolonjë. Kishte vetëm tetë a nëntë shtëpi, anash Virkës, një përroi të thellë, ku ujët nuk shteronte kurrë. Shtëpitë ishin në anën veriore ku e rrihte dielli dhe po në atë faqe ndodheshin edhe pronat e tyre, livadhet, arat e kopshtet, pemët dhe kullotat.
Fshati im Rehova, ishte pak më afër se Lëngëza, gati njëzet minuta nga Erseka, ndërsa Lëngëza gjysmë ore, pra për ne vajtja në shkollë ishte sin jë shëtitje, ndërsa disa nxënës të tjerë detyroheshin të vinin nga një orë e më shumë larg çdo ditë, vetëm nga dëshira për të vazhduar shkollën. Qysh në fillim më la mbresë të veçantë shkrimi i Dho…

Nuk ka më "Nesër është e diel" nga Halil Jaçellari

Miranda Haxhia

Më trishtoi për herë të parë në jetë telefonata e mikut tim, poetit të veçantë Faslli Haliti, ndjeshmëria e të cilit e kapërcen cakun e poetit, të bashkëqytetarit, sepse është ndjeshmëri intelektuale për njeriun e kulturës, të letërsisë, të demokracisë. Duhej të zemërohesha me Faslli Halitin, por nuk mundesha, sepse kështu pikëllimi për humbjen e shokut, të mikut është më e madhe se çdo mendim tjetër i çastit. Telefonatë lushnjarësh, telefonatë kujtese, nderimi, respekti, vlere!

Pas ikjes prej kësaj jete, pak javë më parë të poetit "të harruar", Dhori Qirjazit, si një shenjë perëndie se shkrimtarët nuk duhen braktisur, nuk duhen lënë të vetmuar në asnjë çast, më kap trishtimi se sërish po shkruajmë për një shkrimtar të talentuar sapo marrim vesh se u fik. Shuhet në Romë pas një sëmundjeje të rëndë, shkrimtari lushnjar, Halil Jaçellari në moshën 69 vjeç. Dikujt i duket moshë e madhe, dikujt herët për t'i dhënë lamtumirën kësaj bote. Përpara se të ishte shkrim…

Nuk ka më "Nesër është e diel" nga Halil Jaçellari

Miranda Haxhia

Më trishtoi për herë të parë në jetë telefonata e mikut tim, poetit të veçantë Faslli Haliti, ndjeshmëria e të cilit e kapërcen cakun e poetit, të bashkëqytetarit, sepse është ndjeshmëri intelektuale për njeriun e kulturës, të letërsisë, të demokracisë. Duhej të zemërohesha me Faslli Halitin, por nuk mundesha, sepse kështu pikëllimi për humbjen e shokut, të mikut është më e madhe se çdo mendim tjetër i çastit. Telefonatë lushnjarësh, telefonatë kujtese, nderimi, respekti, vlere!

Pas ikjes prej kësaj jete, pak javë më parë të poetit "të harruar", Dhori Qirjazit, si një shenjë perëndie se shkrimtarët nuk duhen braktisur, nuk duhen lënë të vetmuar në asnjë çast, më kap trishtimi se sërish po shkruajmë për një shkrimtar të talentuar sapo marrim vesh se u fik. Shuhet në Romë pas një sëmundjeje të rëndë, shkrimtari lushnjar, Halil Jaçellari në moshën 69 vjeç. Dikujt i duket moshë e madhe, dikujt herët për t'i dhënë lamtumirën kësaj bote. Përpara se të ishte shkrim…

Francis Chenot, një poet belg në kërkim të poezisë arbëreshe

Nga Dhurata Hamzai

- Kjo intervistë i është marrë poetit belg, Francis Chenot, si pjesëmarrës në edicionin e 5-të të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë POETEKA, që u zhvillua këtë vit në Durrës nga data 21 deri më 27 shtator 2009


“Për të portretizuar me pak rreshta poetin Francis Chenot, është më e udhës skicimi i heshtjes dhe vetmisë. Prej këtij binomi të çuditshëm lind poezia e tij, imazh i pandarë prej truallit të Ardenne-s, krahinës belge ku Chenot ka lindur...”, shkruhet për të në revistën “Poeteka”, Nr.15, Vjeshtë 2009.
Nëse lexon poezitë e tij, vëren trishtimin e një skeptiku të pandreqshëm që nuk i sjell mërzi, megjithatë, askujt. Ajo që ai ndjen është një mënyrë të pari e botës, krejt e ndryshme nga të tjerët, por pa e shprishur dhe trazuar larminë e ndjesive dhe ideve. Është pak i çuditshëm poeti Chenot, një njeri i rrahur nga jeta dhe aktivist, me të njëjtën madhështi sa ai është i qetë dhe i heshtur. Duke u marrë me poezi, gazetari, kritikë e përkthim, Chenot ka një parim të …

Francis Chenot, një poet belg në kërkim të poezisë arbëreshe

Nga Dhurata Hamzai

- Kjo intervistë i është marrë poetit belg, Francis Chenot, si pjesëmarrës në edicionin e 5-të të Festivalit Ndërkombëtar të Poezisë POETEKA, që u zhvillua këtë vit në Durrës nga data 21 deri më 27 shtator 2009


“Për të portretizuar me pak rreshta poetin Francis Chenot, është më e udhës skicimi i heshtjes dhe vetmisë. Prej këtij binomi të çuditshëm lind poezia e tij, imazh i pandarë prej truallit të Ardenne-s, krahinës belge ku Chenot ka lindur...”, shkruhet për të në revistën “Poeteka”, Nr.15, Vjeshtë 2009.
Nëse lexon poezitë e tij, vëren trishtimin e një skeptiku të pandreqshëm që nuk i sjell mërzi, megjithatë, askujt. Ajo që ai ndjen është një mënyrë të pari e botës, krejt e ndryshme nga të tjerët, por pa e shprishur dhe trazuar larminë e ndjesive dhe ideve. Është pak i çuditshëm poeti Chenot, një njeri i rrahur nga jeta dhe aktivist, me të njëjtën madhështi sa ai është i qetë dhe i heshtur. Duke u marrë me poezi, gazetari, kritikë e përkthim, Chenot ka një parim të …

KUR AJO KALON

Fernando PESSOA

I ulur tek Dritarja
Përmes xhamave të pudrosur nga dëbora,
Shikoj imazhin e saj te adhurueshëm, imazhin e saj, ndërkohë
Kalon… kalon… kalon atje tej…

Mbi mua, trishtimi ka përplasur velin:
Një krijese me pak në këtë botë
Dhe një engjëll më shumë në qiell.

I ulur tek Dritarja,
Përmes xhamave, të pudrosur nga dëbora,
Mendoj se shoh imazhin e saj, imazhin e saj,
Që nuk kalon tani… që nuk kalon atje tej…

Perktheu:

KUR AJO KALON

Fernando PESSOA

I ulur tek Dritarja
Përmes xhamave të pudrosur nga dëbora,
Shikoj imazhin e saj te adhurueshëm, imazhin e saj, ndërkohë
Kalon… kalon… kalon atje tej…

Mbi mua, trishtimi ka përplasur velin:
Një krijese me pak në këtë botë
Dhe një engjëll më shumë në qiell.

I ulur tek Dritarja,
Përmes xhamave, të pudrosur nga dëbora,
Mendoj se shoh imazhin e saj, imazhin e saj,
Që nuk kalon tani… që nuk kalon atje tej…

Perktheu:L.Topciu

Poezi nga Nichita Stanescu (1933–1983, Rumani)

Aroma nga kodra e lartë

BËHEM I PADUKSHËM

Bëhem i padukshëm duke fërkuar llampën e Aladinit
Rrallohem me fjalë e gjithçka;
Rrjetë nën thonjtë e një zoti johyjnor, -
Në vete do kap yje me fytyrë;

Yje me dhëmbë, yje me bisht,
Yje me një sy në ballë,
Kollona me kapitele nën një Eladhë,
Oblike piramida, i përmbysur mali

Antikohë, dhe, antiekzistencë-
Aromë e planetit shkulur nga qielli,
Për hundën me tetë vrima, thelbi,
Dhe për askënd, ngricë e ashpër.

I padukshëm kaloi përmes askujtve, të tjerëve,
Me përbindshin tim personal shkoj për peshkim.
Antixhuxhët dhe antizdapët
Do të kapin në kordat e nervave të mia, një mit.

AROMA NGA KODRA E LARTË

Sikur të kish rënë shi prej kohësh, tokë e zezë
Rrëshqitëse, bubuzhelë
Me këmbë të qullta të mbajtura ngjitur pas trupit
Në gjethe të zeza
Ose, në xhama, në çardakë o zot,
Oh,
Dhe një ajër si i ndenjur sënduqësh
Me ngjyrë të gjelbërt zhupkosur

Iku pra Zoti ah, iku
Më kot kam aromë, më kot
Kodër e lartë me luginë, kodër e lartë
Ziosur nxirë, me bar të zi…


Ç’ ËSHTË NJERIU?
CILA ËSHTË…

Poezi nga Nichita Stanescu (1933–1983, Rumani)

Aroma nga kodra e lartë

BËHEM I PADUKSHËM

Bëhem i padukshëm duke fërkuar llampën e Aladinit
Rrallohem me fjalë e gjithçka;
Rrjetë nën thonjtë e një zoti johyjnor, -
Në vete do kap yje me fytyrë;

Yje me dhëmbë, yje me bisht,
Yje me një sy në ballë,
Kollona me kapitele nën një Eladhë,
Oblike piramida, i përmbysur mali

Antikohë, dhe, antiekzistencë-
Aromë e planetit shkulur nga qielli,
Për hundën me tetë vrima, thelbi,
Dhe për askënd, ngricë e ashpër.

I padukshëm kaloi përmes askujtve, të tjerëve,
Me përbindshin tim personal shkoj për peshkim.
Antixhuxhët dhe antizdapët
Do të kapin në kordat e nervave të mia, një mit.

AROMA NGA KODRA E LARTË

Sikur të kish rënë shi prej kohësh, tokë e zezë
Rrëshqitëse, bubuzhelë
Me këmbë të qullta të mbajtura ngjitur pas trupit
Në gjethe të zeza
Ose, në xhama, në çardakë o zot,
Oh,
Dhe një ajër si i ndenjur sënduqësh
Me ngjyrë të gjelbërt zhupkosur

Iku pra Zoti ah, iku
Më kot kam aromë, më kot
Kodër e lartë me luginë, kodër e lartë
Ziosur nxirë, me bar të zi…


Ç’ ËSHTË NJERIU?
CILA ËSHTË…

FRAGMENT nga libri “Çdo gjë që zotëroj, e mbaj me vete”

SHKRUAR NGA HERTA MULLER, FITUESJA
E ÇMIMIT NOBEL PËR LETËRSINË, MË 2009


Më 2009 romani i saj i titulluar “Çdo gjë që zotëroj, e mbaj me vete”
është nderuar me çmimin German Book Prize. Në këtë libër Muller
përshkruan udhëtimin e një gruaje për në Bashkimin Sovjetik si një
shembull i fatit të popullit gjerman në Transilvani pas Luftës së Dytë
Botërore. Autorja është frymëzuar nga përvoja e poetit Oskar Pastior,
kujtimet e të cilit Muller i ka përfshirë në libër, por gjithashtu ka
përshkruar edhe atë çka i ndodhi nënës së saj në këtë udhëtim.

Mbaja me vete çdo gjë që kisha. Në të
vërtetë nuk ishin krejtësisht të miat. Valixhja
prej lëkure derri ishte një lloj kutie gramafoni.
Xhaketën e pavlerë ma kishte dhuruar
babai im. Pantallonat m’i kishte dhuruar
xhaxha Edvini. Kambalet prej lëkure
m’i kishte dhuruar komshiu, i quajtur Herr
Carp. Dorashkat jeshile m’i kishte dhuruar
halla Fini. Vetëm kravata prej mëndafshi dhe
çanta e tualetit ishte imja, por edhe këto
ishin dhurata nga krishtlindjet e viteve të
fun…

Flurudha