Skip to main content

Tetova News

Lasgush Poradeci: Kënga e ‘’Shqipërisë së re’’

Nga tradita e shtypit shqiptar të Rumanisë



Nga e djathta, Lasgushi, Vani Burda dhe Petraq Pepo


(Koh’ e shkuar në Vllahi)


Koh’e shkuar në Vllahi

Ishte larë me flori

se luftonim veç për ti,

Veç për famë-e-madhëri,

shqipëri moj shqipëri

Mun në qendrën e Vllahisë,

në qytetin e Bukureshtit,

Mbiri zëri-i shqipërisë

si zëmbaku në mes të sheshit.

Mbiu atje ku politika

nuku di ç’ësht helm-i-gjakut,

Ku shëndriu elenë gjika

e kuvendi i naço-Plakut,

Ku i mblodhi porsi dhentë

Bijtë e tërpo-Vasili,

Ku këndon naim-i shentë

Duke thirur si bilbili.

o! moi kohërat e arta!

o! moj zembërzat e dlira

Me ç’gëzim ju shkruan karta

Kur ja sheh nër shoqërira:

Drita-plakë e Diturija

e Bashkimi edhe shpresa;

edhe lira e shoqërija

E Sofia Mbretëresha…

Cilado sa mund m’e mirë,

sa m’e zjarrtë cilado;

e nër to gjith një dëshirë,

gjith një shpresë nëpër to-

…S’rron-o! jo, njeriu i urtë,

se kështu pat thënë Zoti,

Prandaj vdes me shpirt të gurtë

edhe humb si pikë loti.

humbi pra dh’elenë gjika,

humbi fjal e naço Plakut,

Pa zu prapë politika,

Zu të rrjedhë lumi-i-gjakut:

atëherë i ndolli dhentë

Dh’i bekoj Tërpo Vasili…

Fluturoj naimi-i shentë

Duke qarë si bilbili;

o! moj kohërat e arta

o! moj zembërzat e dlira!

Me ç’të zi ju shkruan karta

ndaj s’u sheh nër shoqërira.

ju kaluat porsi hije

Kur shëndriu në terr të shkretë,

o! moj zemra shentërije

që më s’ini atje ku qetë

ah! q’aherë zu të shtrijet

rëndë-e keq linçoj i zisë,

Po ka nxirë vetëdijet

Me çdo vend të rumanisë.

Dh’u helmua shqipëtari,

e vajtoj e prapë prej të qari

uturiu gjith Bukureshti.

o! moj kohërat e arta!

o! moj zembërzat e dlira!

se me ç’mall ju shkruan karta

nër këto vështirësira.

sepse ja, në dhe të huaj,

Një fletore zu të nisë,

që të jetë zëri juaj

edhe zëri-i shqipërisë.

Zu të nisë duke dale

“shqipërijëza e re”:

Kur bën fjalë me ngadalë…

Kur godet porsi rrufe…

sepse kjo’sht’-udh’e mbarë

e ndërgjegjse së kulluar;

Duke ngarë e duke sharë,

edhe duke përgjëruar

e kështu shkoj mot-i dytë

e si-i treti u pat vdarë,

Moti-i katërt mbylli sytë.

që sot nis një mot i ri,

As t’u flakeshim o Zot!

qajmë, o-nënë shqipëri,

qajmë, e derdhim pika lot.

shqipëri! Moj nëna ime:

Më ke rritur me thërime.

shqipëri! të qofsha falë

të kam nënë, më ke djalë.



(“Shqipëri e Re”, Konstancë

(Rumani),

29 korrik 1923.

E zgjodhi Baki Ymeri.)

Popular posts from this blog

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…