Skip to main content

Tetova News

Ma nuk shoh kë deshta…(Katër sonete nga Fernando Pessoa)

Katër sonete nga Fernando Pessoa (nga “Duhantorja”) përkthyer në shqip, ekskluzivisht për “Logos & Art” nga Linsadri Kola

Fernando Pessoa
*
Pjesa e përtesës asht jeta njimtue.
Ai që nuk shfaq mundë në vijimësi,
por e len të amullt, e len n’gjumësi,
e len pa të ardhme e pa u strehue,

çka mundet me thithë nga lufta dekë thue,
për me ndjekë, nga e njoftuemja kotësi,
nji hap, ma fort prej inercisë me ndi,
nga vegimi humbë e zjermi vorrue,

përpos qetsisë ’dorëzueme që ka
shpërnda në gjak, dhe nëpër trup të tanë
vetdín as me dashtë as me kenë asgja,

mbrendavegimi i sendeve t’gërmueme
dhe kundërshtimi, si nji e bukur anë
e duerve që zbehja i ban t’akullueme?
*
Kam pushue s’kêni aj që shpresova un,
Kshtu, kam pushue s’kêni aj që s’isha aspak…
Mes valës me valë, vala s’grryhet ndopak
e gjithçka, zgjat e rrjedh, kur asht e lidhun.

Zhgjeta dridhet, ngaqë, n’harkun ’tërhekun,
e tashmja krijon e rrok t’ardhmen sak.
Nse detet tërbohen egër pa cak,
kjo a’ se paqja e ardhshme, gjurmën ka fshimun.

Gjithçka varet nga ajo që s’ka ekzistue.
Prandej qenia ime e heshtun kthehet
me t’njejten përgjasí, i vrazhdë e trishtue.

Asgja s’më shpjegon. Asgja s’më takon.
E mbi gjithçka hana e huej lëshohet
n’dritën që krejt shpërndan dhe asgja s’fiton.

*
Jeta ime asht nji barkë braktisë tash pak:
s’i shërbej, n’port shkretue, pajtue me fatin.
Pse nuk niset dhe nuk e ndjek instinktin
e lundrimit, martue me short vetjak?

Ah, mungon kush e lshon n’ujë e flutrak
e ban skafin me vela; pelegrinin
të freskët banimit, në përqafimin
hyjnor të mjesit, të pastër e idhnak.

Trup i dekun n’veprim pa farë dëshrimit
për me jetue, hije sterile e gjallnisë,
tue value në lulen e kotë t’vajtimit.

Algat e bajnë t’blertë drunin e lakuem,
të përkund era hiç për pa të lëvisë,
dhe asht përtédetit Ishulli i lakmuem.

*
O kthesë horizonti, që të përshkon,
skaj shikimi, zbraztë s’kêni a tu’ qëndrue.
Zhgjetë, që krahnori përbind më tejshkon.
Mos u ligso: me dekë asht me vazhdue.

Ma nuk shoh ke deshta. Kupa q’anon,
e artë, nuk asht coptue. N’det humbue,
përmbytun, po në fund hirsin dallon
e fshehun për ne, por tue kallzue.

O kthesë horizonti, t’qasem dikundit,
për ke rrin, kur kam me u zhdukë nji ditë
nga shikimi i fundit i majës ’fundit,

por në t’njejten përjetsí tue shkue jam
mbi kthesë, dersa koha ma s’ka me pritë
e ku kam kenë nji ditë me u kthye kam.

Përktheu nga italishtja Lisandri Kola
Standard

Popular posts from this blog

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…