Skip to main content

Tetova News

10 femrat më të pabesa në historinë e letërsisë

Përpara se t’i dhuroni një libër bashkëshorteve ose të fejuarave bëni kujdes: historia e letërsisë është e mbushur me gra të pabesa. Kjo këshillë vlen, sepse personazhet e librave mund t’i frymëzojnë ato. Këtu kemi tregua 10 nga personazhet e këtyre fiksioneve. Por lista do të ishte akoma më e gjatë./Revista Panorama

Ana Karenina e Leon Tolstoit
E gjitha ndodhi si pasojë e takimit të trenave ku ishin Ana Karenina, grua e martuar, dhe bukuroshi Vronskij, i cili fillon të këmbëngulë për të. Në këtë kohë, Ana i dorëzohet bukurisë së Vronskit, duke përfituar nga shpërqendrimi i bashkëshortit të saj në punë si funksionar i qeverisë. Por as hekurudhat, dhe as tradhtia nuk do t’i sjellin fat protagonistes së këtij tregimi klasik të paharrueshëm.
Madam Bovari e Gustav Flobertit
Një grua e pabesë dhe protagonistja e një tjetër romani të letërsisë europiane të viteve 1800. Ema martohet me një burrë naiv dhe pa shije, Çarls Bovari. Ai, në këmbim të përkushtimit, merr nga gruaja e tij gënjeshtra të pafundme dhe tradhtinë e vazhdueshme me një varg burrash të tjerë. Kurse ai, do ta kuptojë këtë gjë, por atëherë është shumë vonë.
Kiti i William Somerset Maugham (Velloja e pikturuar)
Historia e një çifti britanik, që zhvendoset në Lindje për të gjetur punë. Ajo, e cila është një grua vërtet e këndshme, e tradhton burrin e saj me dikë tjetër, i cili ishte gjithashtu i martuar. Kiti i rrëfen çdo gjë të shoqit, e bindur që i dashuri i ri do të divorcohej si ajo, dhe të dy bashkë do të arratiseshin. Por gabon. Dhe ky është vetëm fillimi i një prej romaneve më të mira të letërsisë angleze të shekullit të viteve 1900.
Xhinevra
Tradhtia mitike, e treguar në shumë libra, të tregimeve mesjetare dhe më pas e ritreguar në dhjetëra vepra letrare nga shekulli i 12 deri në romanet e sotëm. Xhinevra është gruaja e bukur e mbretit Artur, por që më pas e tradhton me Lançilotin, kalorësin më të pashëm të “Tavolinës Rrethore”.
Françeska e Dante Aligerit (Ferri, kënga e 5-të)
Tradhtia më e famshme e letërsisë italiane mbetet Françeska nga Rimini, e trajtuar nga Dante Aligeri në këngën e pestë të veprës Ferri, atë të cilën, për fat, e njohim që kur na e kanë treguar në shkollë. Françeska dhe dashnori i saj, Paolo, kapen në flagrancë nga i shoqi i Françeskës, i cili është dhe vëllai i Paolos. Ai i vrau ata, duke i çuar në rrathët “e ferrit”, të bashkuar përgjithmonë.
Margarita e Mikhail Bulgakov-it. (Profesori dhe Margarita)
Margarita, një grua jo e lumtur, tradhton burrin e saj të pavlerë me “Profesorin”. Dhe për më tepër del komplet nudo nga shtëpia, fluturon mbi çatitë e qytetit, braktis çmendurinë e një feste djallëzore në të cilën ajo është vetë mbretëresha. Së bashku me macet që flasin dhe djajtë.
Helena e Trojës (Homeri, Iliada)
Shembull i tradhtisë ekzemplare. Por në Iliadën e Omerit, Helena tregohet si një grua e trishtuar, viktimë e vetë bukurisë së saj dhe magjisë që Perëndesha e Bukurisë, Afërdita, i ka dhuruar. Nuk ishte Helena ajo që donte të tradhtonte burrin e saj, Menelaun me Paridin, të cilin e përçmonte. Në këngën e gjashtë, Helena e trajton Paridin si një frikacak, dhe preferon më shumë kunatin e saj, Hektorin.
Hesteri i Nathaniel Hawthorne (Letra e ndezur)
Edhe në këtë rast, gruaja e pabesë nuk has një fund të lumtur. Atë e gjejmë të vdekur nga një dënim me vdekje për tradhti bashkëshortore në Amerikën puritane të asaj kohe. Letra e shkruar është pikënisja e tradhtisë: Hesterit i duhet të përballet me turpin e fajit përballë komunitetit, sa herë që del nga shtëpia. Por libri i Haëthorne është në realitet një denoncim kundër mosrespektit bashkëshortor që tregohej gjatë asaj kohe. Romani ka qenë i suksesshëm që në edicionin e tij të parë.
Dona Flor Guimaraes e Jorge Amado-s, (Donna Flor dhe dy bashkëshortët e saj)
Tradhtitë në letërsi dinë të përfundojnë edhe në lumturi : Donna Flor,  tradhton burrin e saj të parë me të dytin. Dhe ky i fundit, Valdinho, jo vetëm që është një dashnor i zjarrtë por, ai rezulton dhe i vdekur. Lidhjet jashtë-martesore, në tregimin e Amado-s, janë të shpeshta: nga Teresa Batista e lodhur nga lufta, mulatja e shkëlqyer e martuar me një latifond të pasur, por që e tradhton me një djalosh të ri…e derit te Gabriella Garofano dhe Cannella, e kapur në shtrat me mikun më të ngushtë të burrit.
Connie Chatterley i David Herbert Lawrence-t (I dashuri i zonjës Chatterley)
Gruaja më e pabesë e letërsisë së viteve 900’,mund të jetë Zonja Chatterley: Pas një rinie të kaluar si rebele, martohet me aristokratin Cliffor Chaterley, që është i pasur dhe i nderuar por që shumë shpejt tregon se është jo i përshtatshëm për të përmbushur detyrat martesore. Për këtë arsye, Zonja, e konsideron një atë një idiot, dhe e tradhton herë pas here me një burrë të pashëm, me të cilin ka një lidhje të bazuar në tërheqjen fizike.
Përgatiti: Endri Farka

Popular posts from this blog

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…