Skip to main content

Tetova News

Gratë inatosen me gjithkënd…!

Bardhyl Londo

Bardhyl Londo poeti i brezit të viteve ‘89-të ndër të vetmin lëvrues të poemës, nuk rresht së dhëni poezisë shqipe lirizimin itensiv, në një eter personal duke ju përgjigjur një gjendje shpirtërore të ekuilibruar me materien. Poezi me metrikën standarde, Londo vlerësohet për jehonën melodike dhe traditën e pasur të vargjeve Toskë



Një gotë verë në Pargë

Si një pelegrin i rikthyer në tempull
etjedjegur nga rruga e largët,
në kafenenë e parë buzë detit rrëkëllej një gotë verë
dhe pi Pargën


Prostitutat e qytetit të madh

Si do t’ia bejmë për një flirt sonte, sepse
për dashuri as që bëhet fjalë. Në hollin e hotelit Kosmos
prostitutat presin në radhë. Gjunjëzbuluar nëpër kolltukë
të gatëshm të fusin mes gjunjëve qytetin e madh. Jashtë

dritat e makinave bien mbi dëborën e pistë. Rrugët e qytetit
ndotin me llumëtirë menustracionesh. Menopauza
kurrë s’do ta shterpojë këtë qytet. Vetëm vetmia
qenka e tmerrshme në këtë qytet të zhurmshëm. Madje
vetmia me kurvat pranë më e zezë është
se vetë varri. Vetëm vetminë ka të madhe ky qytet. Vetë
është aq i vogël sa futet në shalët e një prostitute. Por
si do t’ia bëjmë për një flirt sonte sepse
për dashuri as që bëhet fjalë.

Vetminë vrite me kurvën e parë. Nesër
do të lindë një qytet i madh si ky. Sepse
vetëm nga flirtet, kurrë nga dashuritë, kanë lindur qytet e mëdhenj.


Vasilika

Dimër edhe verë
200 vjet në shkallë
pret Vasilika-psherëtima e bardhë e Ali Pashës.
Pret e pret Penelopa moderne.
Dimrit
si një e-mail vetëtimash Ali Pashaj i dërgon një buzëqeshje.
Mëtonjësit ikin të tmerruar.
Shtëpia në Litharicë mbetet vetëm e Saj dhe e Ali Pashës.
Verës
trupi pa kokë i Vezirit plak
nëpërepos rrokulliset
vargjet dhe kapitujt bën katrahurë.
Eposi mbetet vetëm i Trupit dhe i Vasilikës.
Ditën
qan mbi trupin.
Natën fle me kokën
singrica me tokën.
Ngrica dhe Toka janë vetëm të saja dhe të Ali Pashës.
Penelopa moderne as vetë nuk e di se ç’pret
ditët duke numëruar me gishta si tespije.
Të lodhur
mëtonjësit janë shpërndarë prej kohësh shtëpive publike të Janinës
pëlhura e endur netëve shitet në tregun e Gabit.
Pret Penelopa moderne.
Me gishtat e bukur numëron ditët si tespijet e bardha të Ali Pashës.

Mëtonjësit u lodhën.
Të pashpresë bredhin shtëpive publike të Janinës
pëlhura e endur netëve të pritjes shitet në tregun e Gabit.

E zeza tragjike e Ballkanit

Kanë ndërruar shkrepat e Ballkanit. Autostradat
si rripa të stërmëdhenj shtrëngojnë belin e gadishullit tragjik.
Po prapë fastfudeve, kafeneve dhe restoranteve të zhurmshme buzë autostradave
kudo kam parë
plakat me të zeza.

E verdha është e Van Gogut,
bluja e Ticianit,
e zeza tragjike e Ballkanit mitik.

Gratë shfaqen më të ngrysura se e zeza që kanë veshur,
të inatosura me gjithkënd, por nuk e dinë përse,
gati janë të nisin luftën, por nuk e dinë se kë kanë armik,
mërmërisin fjalë që nuk i kuptojnë as vetë
ndonëse flasin në gjuhën e tyre,
flenë dhe zgjohen me kujtimin e të vrarëve nëpër luftëra
të cilat nuk i dinë përse janë bërë,
I kanë harruartë gjitha rrugët nga skleroza e pamëshirshme,
vetëm rrugën për në varreza s’e ngatërrojnë kurrë,
ngrenë këngë vaji për bij e bija që kanë rënë
duke shkelur kufij për të dalë në një botë të madhe,
duke kaluar dogana me një koli cigaresh kontrabande
sa për të mbajtur fëmijët me bukë,
dridhen nga tmerri kur kujtojnë vajzat e vrara me përdhunë
semaforëve të kuq të metropoleve evropiane.

Impozante si perandorë spektërrendë
nuk e morën vesh kurrë se çfarë perandorie zotërojnë,
mallkojnë veten dhe fqinjët,
as vetë s’e dinë përse,
vitet i masin me një kalendar që as ato vetë s’e kuptojnë:
kur u vra filani,
kur qëlluan filanin,
kur iku djali i madh…

Bijat dhe mbesat e tyre tani vishen krejt ndryshe,
moda nga Parisi dhe NJu-Jorku më shpejt vjen tek ato se kudo tjetër
Po prapë brenda tyre diku rri fshehur
dhe është gati të shpërthejë
e zeza e pikëlluar e Ballkanit.

Marrë nga revista “Poeteka”, numri 17, vjeshtë 2010/standard

Popular posts from this blog

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…