Skip to main content

Tetova News

Hesht, Mos fol, mikeshë!


Muhamet Ademi, poeti i viteve `40, në plejadën e të rinjve shkodranë që do të ndërmerrnin guximin e ideimit të revistës së parë në llojin e vet “Kritika”, si dhe revistën letrare “Fryma”. Në këtë revistë boton vjershat e para me pseudonimin Hespeiriues. I tërhequr nga jeta aktive, si mësues i thjeshtë fshati në Kërrabë, mbi kurriz pasojat e persekutimit, Ademi zgjeron krijimtarinë e tij letrare, e cila për herë të parë është përmbledhur në vëllimin “Liria e fijes së barit”, zgjedhur e përgatitur nga Nasho Jorgagji, botimet “Princi”

Muhamet Ademi

Sa dhimbë!

Sa dhimbë!
Sa dhimbë
me kujtue jetën,
fluruese me zanin tim!
(Kur dita shkimbet
e nata ende s’duket)
Sa dhimbë
me të kujtue sytë,
sytë tuej të kaltër.
Rini
që një ditë hija e muzgut
do t’i mertisë.
13. 2. ‘43


Erna…erna…

Erna…erna…
a i ndien?
Rrshqasin mes gjethesh
të lagun
nëpër rrugë të heshtuna
me kangë të grisuna
me lotë të ftohtë.
Tjetër asht e nesërmja
e tjerë janë hapat
e ngjyrat,
nuk dij se cilat.
Erna… erna…
mikeshë,
a s’i ndigjon?
Janë tinguj,
që zgërdhihen me mue e ty,
janë tinguj të marrë,
asht koha.
Të e due kohë
rrashtën e frikshme
tanden me rrokë.
Digjem
me krahët e mij të brishtë,
me duert e mija t’ hajthta
me t’i gërrye vargjet
e dheshme.
Mikeshë,
hesht e ndigjo,
a nuk të ngjajnë kto erna
si andrra flatrash?
Kjo asht jeta,
që t’peshon
mbi qepallat e zbeta
e mbi duert
e djersituna.
Fruer 1944
Botue në “Fryma”


Motet kanë ndrrue

Prej gëzimesh që kurrë s’njohta
prej zanesh që kurrë s’dëgjova
prej grash që kurrë nuk pata
Unë vuej.
Kujtimi
bren jetën time
mbi mue,
mbi ninzat e ftohta
të zmadhueme e t’rrita
m’ep dhimba,
më gjakon,
më pervlon,
dejt e shtrime
me dëshira kote.

Motet kanë ndrrue
më shpejt se andrra ime.
I njëjtë mbeti kujtimi.
Prill 1944
Botue në “Fryma”


Natën nuk mund…  
Natën nuk mund ta kapi
ndër gishta t’mij ta shtrydhi,
ta thaj, si lulen në gji ta ndrydhi.
Fryma e saj valëvitet,
hija e saj dridhet
ndër buzët e sytë tanë,
derton,
si heshtja përmes gjetheve
i përshkon.
E rrjedh në pika gjaku
e gjaku asht kangë,
e gjaku asht Lumni,
e gjaku asht bukuri.
Por bukuria ban
që lodhja të jetë natë
e nata kangë,
që s’pranë
në mue.
Kallnuer – 1944                   
Botue në “Fryma”                


Pranë shtratit

Në dhomën e mkatit,
pranë shtratit
frushulloi fustani
e ra pa jehonë,
si pika e gjakut
prej plagës së njomë.
Bardhësia e shtratit
rri në vorbullën e mkatit.
N’pasqyrë u fiksuem
lavirë cullake,
të dy në fytyrë u zbemë.
Shpirtënt tonë s’u pushtuen,
mishrat tonë u shkrumuen,
Vrag tretme e u mekue.
1943

***
Hesht,
Mos fol, mikeshë!
Ndër buzët tona,
Fjalët kanë jehona
që t’shastisin.

Hesht,
mikesha ime!
Gjethet shushurisin,
Buzët tona murmurisin
të përjetshmen melodi.


Shpeshtim

Durimi i ashpër s’ikte aq lehtë,
egërsohej edhe urrejtja,
por s’i mjekonte plagët
qe më forconin qëndresën.

Çdo gja vjetrohej:
edhe hapat e përqafimet,
grusht mblidheshin gishtat
e goditnin gabimet e mia.

Shpresa e besimi, të gënjyem,
lehtë gjunjëzoheshin
e binin në laqe.

Boshllëku u zëvendsue
për aq e kaq vite
me gënjeshtra, mashtrime.


Pasiguria

Pasiguria,
ajo zuskë muer fluturimin
nga kafshimet e shqelmimi i njerzve.
Pezull ngelen në përgjim
Koha dhe shprehja

Pasiguria,
Ajo lavire ndërhyni e u zhyt
Në ngjarjet e mia të ngrohta e intime.
Ndëshkimi e godijet e dobësitë
Filluen që në ditët e para të çlirimit.
Rrugëzgjidhje s’u gjetën.

Tashti po hetohemi
në çdo lëvizje
S’arrijmë të pushtojmë ma,
Pasigurinë, as besimin tonë.
Korrik, 1978

Kjo lojë

Kjo lojë asht,
gjithnji
Kjo çudi e ditëve,
Kjo fitore e vogël,
Kjo pritje,
qe tjetër pritje
lind çdo ças
Kjo ngjarje
që qe e s’asht ma:
as e imja e as e ytja
Ky çansim
e kjo lojë
Ku dashuria filon,
e ku dashuria mbaron
Kjo që quhet jetë e imja, e ytja
Është kjo lojë e ndytë tinëzare

Pas pesë hapash
ndoshta një mallkim t’helmon
ndoshta, një lutje të lehtëson
Ndoshta, një mendim të zhbiron
Në këtë që quhet jetë e imja, e ytja…

Mundet që kjo lojë të mishnohet
në këtë që quhet
jetë e imja e ytja
E jona.

Popular posts from this blog

Petro Marko dhe Heminguej, nga dy botë të kundërta

Virion Graçi
Tekstet romanore të Petro Markos, i janë nënshtruar diktatit të ashpër redaksional, për pasojë janë tjetërsuar. Kanë ndërhyrë në titujt, duke i rekomanduar lexuesit konotacione të tjera ideo-emocionale, ndryshe nga konceptimi autorial; kanë dërguar në brumatricet e letrës libra të porsabotuar; kanë ndërhyrë në brendinë e veprës duke tjetërsuar personazhe protagonistë duke shfytyruar natyrën e marrdhënieve midis tyre

Për shkak të skualifikimit politiko-policor të Petro Markos në periudhën e totalitaritzmit të shpallur, qëndrimi i kritikës zyrtare dhe institucioneve shtetërore të kulturës ndaj krijimtarisë së tij, në rastet më afirmative ka qenë i cunguar, minimalist; rëndom mbi autorin kanë mbizotëruar ato që Prof. A. Plasari, saktësisht i ka quajtur së fundmi burgjet e padeklaruar të P. Markos… P. Marko, pas traditës tepër modeste e modeleve rrëfimtare anakroniko-anemike të romanit shqip deri atëherë, vitalizoi rrëfimin epik, dëshmoi siguri artistike e mjeshtëri të lartë; ka…

ANALIZË ESTETIKE E LAHUTËS SË MALCIS TË GJERGJ FISHTËS

Xhelal Zejneli


Ka të tillë që Fishtën e kanë cilësuar si figurën më të madhe dhe më të fuqishme të letërsisë shqiptare (shqipe) të gjysmës së parë të shekullit XX. Studiuesit si EqremÇabej, Benedikt Dema, Françesko Ercole, Maksimilian Lamberci, Zef Skiroi, Ernest Koliqi, Georg Shtadmyleri, Zef V. Nekaj, Xhuzepe Gradilone, Ignjac Zamputi, Tonin Çobani, Aurel Plasari etj. janë marrë me krijimtarinë letrare të Gjergj Fishtës në periudha të ndryshme: para Luftës së Dytë Botërore, pjesërisht gjatë luftës, pas luftës, d.m.th. në vitet 1945-91, si dhe në periudhën e pluralizmit politik. Siç dihet, në vitet 1945-90, krijimtaria letrare e Fishtës në Shqipërinë moniste nuk ka qenë lëndë studimi e kritikës letrare shqiptare. Në periudhën në fjalë, vepra e Fishtës është studiuar në mënyrë të njëanshme dhe me kritere jashtëletrare dhe joartistike.
Me krijimtarinë e Fishtës janë marrë studiues shqiptarë, por edhe studiues të huaj, sidomos italianë, austriakë dhe gjermanë. Sipas studiuesve të sipërthë…

FILOZOFIA E BUKURISË - Isuf Luzaj

Fragmente nga libri Filozofia e bukurisë
Bukuria është ajo e vërtetë që u pëlqen të gjithëve, pa pasur ata konceptin e së vërtetës logjike. Nga të gjitha magjitë, kjo është më e sinqertë: Gjykimi i shijes është i pavarur nga koncepti përkufizues i perfeksionit, sepse, kur një objekt deklarohet i pëlqyer, i bukur, me të gjitha endjet e ëndërrimit, kurrë s’është i qartë, i pastër, as i sigurt, pa asnjë përse! Shija fiton shumë kur bashkohet me estetikë, me intelekt aq më mirë, saqë pranohet nga të gjithë pa dhënë shpjegim, pa dhënë arsye, sepse s’ka rregulla, s’ka ligje që të përcaktojnë se çfarë është e bukura. Një këngë? Një pikturë? Një lule? Një flutur? Ç’është bukuria? Dhe përse është ashtu? Për ngjitje shpirtërore në sfera ekstaze, për lutje para altarit, përgjunjjeje namazi, që i flasin misterit gjithë popujt një gjuhë? Bukuria dhe sublimja vijnë në ujdi, janë mrekulli që vënë paqe midis perëndive.
Bukuria që frymëzon poetin ngjan të jetë përfaqësuese absolute e një koncepti të pakuf…